środa, 18 listopada 2026

Oto i jest!

 A co? A kto? A gdzie?

        Dawno, dawno temu, gdy ten blog funkcjonował w czułych objęciach Onet-u, przedstawiałam ważne dla mnie i wielu Krakowian miejsce towarzyskich spotkań Bar Kawowy RIO. Tekst nie przetrwał przenosin na łono Bloggera, ale zachował się w kopii Wordpress jako notka pod tytułem Moje miejsce kultowe. Bardzo zainteresowanych zachęcam do kliknięcia w tytuł:) Dla mniej dociekliwych pozwolę sobie przypomnieć fragmenty tego wiekopomnego tekstu:

„Moje miejsce kultowe prezentuję tu od dłuższego czasu w ramce obok. Bo to prawdziwe niezwykłe miejsce. Tak bardzo krakowskie jak tylko to możliwe. Kawiarnia, a raczej zwykły Bar Kawowy o egzotycznej nazwie RIO. Tak krakowskie, bo przesiąknięte aromatem kawy, dymem z papierosów i atmosferą intelektualnych dyskusji. Tu zawsze miałam wrażenie, że to kawiarniane powietrze zawiera cząsteczki artystycznego niepokoju emitowanego przez stałych bywalców: wykładowców uczelni, artystów, dziennikarzy… No i oczywiście studenci. Studenci – „okularnicy” /jak określała ten typ Agnieszka Osiecka/ pełni intelektualnych wrażeń, rozdyskutowani i naładowani wiedzą”

„Za barem królowała legendarna Pani Kazia. Z wyglądu dość jędzowata, niemłoda już wówczas i opryskliwa Kobieta. Znana i uwielbiana przez nas wszystkich Pani Kazia o gołębim sercu… przyjmująca rolę pośrednika w umawianiu spotkań i przekazywaniu wiadomości. Taka „centralna baza danych”. Na półeczce, nad barem – zawsze ogromna ilość karteczek ręcznie zapisanych z wiadomościami dla nieobecnych znajomych. Kartki wyrwane ze studenckich notatników, czasem serwetki gastronomiczne pełniły rolę dzisiejszych SMS-ów”…

     „Mówiono, że w RIO podają najlepszą w mieście kawę. Czy tak było faktycznie? Nie wiem. Ale pamiętam, że nawet w czasach „kolumbijki” i wyrobów „kawopodobnych” smakowała wybornie. Zwłaszcza w wersji luksusowej czyli z bitą śmietanką!”…

I końcowa refleksja:

„Czy RIO i jego legenda, odejdzie wraz z nami? Z naszym pokoleniem „młodych, gniewnych” lat 60-tych, 70-tych?”

        Kilka miesięcy temu, wiedziona głodem wspomnień, podreptałam ów głód zaspokoić filiżanką „czarnej z bitą” w RIO. No i stanęłam przed witryną zamazaną farbą, zdewastowanym szyldem i ogólnym, remontowym bałaganem.

        Hmm… Stare, dobre RIO przechodzi lifting co nawet dobrze o nim świadczy – pomyślałam na pocieszenie.

        Szybko minęły dwa, trzy, miesiące i nadszedł czas powiedzieć: Sprawdzam! Okazja nadarzyła się nie lada gdyż moje dwie, pradawne ( Hi,hi,hi… Może się nie obrażą zważywszy, że przyjaźń trwa  się pół wieku z górą) koleżanki ogłosiły zlot i spotkanie w miejscu oczywistym czyli w RIO! Określenie „zlot” ma uzasadnienie gdyż drogi do celu pokonywałyśmy (każda według swoich potrzeb) samolotem, koleją i tramwajem. Jakież było rozczarowanie gdy powitalne uściski realizowałyśmy na tle nadal zamazaną farbą witryną i bez kultowego szyldu:(

        - „Czas umierać”… konstatowałyśmy smętnie, popijając lurowatą i chłodną kawę u „Noworola”.

        - „Na pewno powstanie tu jakiś kebab albo kolejna Żabka…”

        - „Na zwykły remont to nie wygląda bo zbyt długo trwa…”

        Wspólnie uznałyśmy, że nadszedł oto ten etap życia gdy utrata ulubionego miejsca oznacza koniec (znanego nam) świata i nic tu po nas. Buuu….

        Uwaga! Będzie happy and!

Niedawny, spontaniczny, spacer po ul. św. Jana zmienił wszystko. RIO istnieje i ma się dobrze. Odnowione, zachowało dawne wyposażenie wnętrza z unikatową, wijącą się stoliko - ladą oraz zabytkową posadzką w szachownicę. Jest pamiątkowa tablica opisująca historię lokalu i wykaz znamienitych jego gości. Co prawda pominięto na tej liście mnie i moje przyjaciółki, ale wybaczamy bo ważne, że Jest! Kawa bardzo dobra jak dawniej.



 

        Jest jak dawniej? No, nie do końca gdyż kilka dni po moim radosnym odkryciu nieopodal padły śmiertelne strzały.

 


 

niedziela, 1 listopada 2026

Imigranci są wśród nas

 

         Często, przy okazji wizyt na „moim” cmentarzu,  odwiedzam kwatery gdzie pochowani są żołnierze radzieccy polegli w tej okolicy podczas II Wojny Światowej. Tę część cmentarza podzielono na kilkanaście zbiorowych kwater gdzie znajdują się bezimienne szczątki żołnierzy. Jest też pamiątkowy obelisk. Cały ten obszar jest zawsze zadbany, a w dniu 1 listopada płonie wiele zniczy. Ludzie przychodzą w to miejsce kierowani odruchem serca i potrzebą uszanowania walczących żołnierzy bez zastrzeżeń w mundurach jakiej armii przyszło im zginąć.          

        Będąc niegdyś uczennicą pobliskiej szkoły oraz aktywną harcerką miejsce to pamiętam jako obiekt wielu uroczystości rocznicowych i patriotycznych. Przy tym pomniku składałam Przyrzeczenie Harcerskie i odebrałam Krzyż Harcerski – bardzo cenny element młodzieńczego życia. Przy tym pomniku pełniłam warty honorowe prężąc młode, odziane w szary mundur, ciało w pozycji „na baczność”. Szacunek do tego miejsca pozostał mi do dziś.

        Zapalam tu zawsze znicz, wzruszam się i nie przeszkadza mi w tym symbol czerwonej gwiazdy na grobach. Wszak to Ludzie zakończyli tu swoje młode, zapewne, życia. Dziś zagadnęłam Pana zapalającego znicz obok mnie, dlaczego to robi. Odpowiedział: „Bo chcę i czuję taką potrzebę”. Tak samo jak ja – ach, jak miło.

        Dziś, pierwszy raz w życiu zauważyłam, pozostawione na nagrobkach i obok pomnika - kolorowe cukierki. Zdumienie… Ale wrodzona inteligencja podpowiedziała, że to jakiś prawosławny obyczaj i znak, że bywają tu mieszkający dość licznie w okolicy, Ukraińcy. Sztuczna inteligencja potwierdziła moje przypuszczenia. Ufff… Szare komórki jeszcze aktywne:)

Oto dowód jak elementy innych kultur mogą wzbogacić nasze otoczenie. Ale uwaga! Cukierkiem można się poczęstować choć przeznaczony jest dla Duchów, lecz zobowiązuje to do modlitwy za tego ducha! Nie ma nic za darmo – Cukierek albo Modlitwa!


 

       

niedziela, 25 października 2026

Krakowska Pijalnia Wód

        Mateczny – tak, odkąd pamiętam, potocznie nazywano pewne miejsce w krakowskiej dzielnicy Podgórze. Mawiano: Blisko Matecznego, przystanek na Matecznym, przy Matecznym itp. Mało kto wówczas zastanawiał się skąd i dlaczego taka nazwa i co oznacza? Szczególnie młodzież stosowała bezwiednie to nazewnictwo bez analizowania jego źródeł.

        A właśnie o źródło chodziło tu wręcz dosłownie gdyż w roku 1898, pewien Pan z Czech, budując studnię na własnej posesji, przypadkowo natrafił na wodę o dużej zawartości siarki oraz innych, cennych minerałów.

        Jakież to krakowskie! Powszechnie wiadomo przecież, że już słynny Szewczyk Dratewka użył siarki dla poskromienia Wawelskiego Smoka. Może nadmiar tego paliwa zdeponował w podziemnych źródłach – na zapas?

        Pan z Czech, był światłym bywalcem zagranicznych Sanatoriów więc docenił wartość siarkowej wody i uzyskawszy stosowne certyfikaty stworzył w tym miejscu Uzdrowisko. Pan Odkrywca oraz Założyciel to Inżynier Antoni Mateczny i dlatego jego nazwisko stało się popularną nazwą tego miejsca. Kto ciekaw szczegółów niechaj zajrzy tutaj: Mateczny. Zacny ten Obywatel Krakowa nie ma swojej ulicy upamiętniającej dokonania  uzdrowiskowe, ale ma okazałe Rondo Matecznego, które powstało w miejscu zwykłego niegdyś skrzyżowania ulic. Z tramwaju nadal wysiadamy „na Matecznym”:)

        Długo, długo po okresie zdrojowej świetności trwało deprecjonowanie, zaniedbywanie, dewastowanie i tym podobne haniebne uczynki. Ale teraz mamy tu Krakowską Pijalnię Zdrojową oraz Uzdrowiskowy Zakład Leczniczy i Park Zdrojowy nie byle jaki. Dokumentację zdjęciową na dowód walorów estetycznych tego miejsca zamieszczam poniżej.



         Z przykrością przyznać jednak muszę, że efekt uzdrowiskowy psuje fatalna, moim zdaniem, organizacja funkcjonowania tego miejsca. Otóż, z budyneczku Pijalni nie można swobodnie przejść bezpośrednio do Parku Zdrojowego z kubeczkiem wody w dłoni jak „ u wód” bywa w zwyczaju. Trzeba obejść ogrodzenie strzeżone groźnym napisem: „Teren Prywatny – wstęp wzbroniony” długim spacerem wzdłuż ruchliwej ulicy. Beeee… 


         Pan Antoni Mateczny chyba nie jest zadowolony. Ja też nie.